GÜVENLİK KÜLTÜRÜNÜN ÖNEMİ
Beton pompası kazaları ile uçak kazalarının mukayesesi.
İki farklı sektör, ortak risk:
Bugün, ilk bakışta birbiriyle tamamen alakasız gibi görünen ancak derinine inildiğinde hata payı sıfır olan iki kritik sistemi mukayese edeceğiz. Havacılık ve betonun pompalanması.
İstatistiksel uçurum (küresel bilanço)
Yıllık küresel kaza:
– Uçak (50 – 85) her şey kayıtlı.
– Beton Pompası (1.500 – 3.000+) kayıtlı kaza dışında en az 10 misli kayıtsız.
Milyon operasyonda kaza oranı:
– Uçakta 1.32 kaza
– Beton pompasında 1.400 – 2.000 kaza.
Veri güvenilirliği:
– Havacılıkta %100 şeffaf ve kayıtlı.
– Beton pompalamada, ‘yaralanma yoksa üstünü kapat’ kültürü.
– Beton pompaları uçaklar kadar güvenli olsaydı, dünyada yılda sadece 1 ya da 2 pompa kazası duyardık. Şu an bir pompanın kaza yapma ihtimali uçağa göre 1500 kat daha fazla.
Paradigma farkı
Havacılıkta proaktif ve ‘adil kültür’ (just culture), buna karşın betonun pompalanmasında reaktif ve ticari baskı odaklı yaklaşım.
– Uçağın en tehlikeli anı iniş ve kalkış.
– Beton pompasının ise bomu açıp yüksek basınçla betonu bastığı an.
İkisinde de hata zincirinin başladığı bu anlar eğer gerekli önlemler alınmadıysa felakete yol açabilir.
İnsan hataları
Güvensiz eylemler:
– Pilotun pas geçmemesi (iniş ısrarı).
– Operatörün ayak altına uygun şekilde takoz koymaması (acelecilik).
Ön koşullar:
– Kokpitte zayıf CRM (iletişim kopukluğu).
– Şantiyede mikser gürültüsü ve iletişim bariyeri.
Yönetim baskısı:
– Havayolunun yakıt/zaman politikası.
– Pompanın iş yetiştirme stresi.
İki sektörde de insan hatası genelde kurumsal baskıların ve ön koşulların bir sonucudur. Pilot yakıt harcamamak için, operatör ise mikser kuyruğunu eritmek için prosedürü çiğner.
Mekanik ve çevresel faktörler
Tasarım felsefesi:
– Uçaklarda ‘fail-safe’ (yedekli hidrolik/elektronik sistemler)
– Beton pompalarında tekil hat emniyeti.
Zemin riskleri:
– Pist kalitesi ve aquaplaning (su yastığı).
– Şantiyede yağmur sonrası yumuşayan dolgu toprak.
Meteoroloji:
– Rüzgar makası (windshear)
– Boma yanal yük bindiren şiddetli rüzgar momenti.
Uçaklarda bir sistem bozulursa yedeği devreye girer. Beton pompasında ise metal yorgunluğunu sahada önceden görecek, ultrasonik test sistemleri yaygın değildir.
Periyodik eğitim
Eğitim sıklığı:
– Pilotlarda her 6 ayda bir zorunlu simülatör eğitimi.
– Operatörde yılda 1 teorik İSG sunumu.
Yıllık eğitim bütçesi:
– Pilot başına $15.000 simülatör bütçesi.
– Operatör başına sembolik eğitici sunum bedeli.
Sağlık takibi:
– Havacılık Tıp Merkezlerinde (AeMC) Class 1 sertifikası.
– Genel rutin testler.
Havacılık sektöründe eğitim, uçağı ve canı korumanın ‘birincil sigorta maliyeti’ olarak görülürken; betonun pompalanmasında operatör eğitimine ‘minimum yasal zorunluluk’ gözüyle bakılmaktadır. Güvenlik kültürünün esas alınması, şantiyelerde yaşanan beton pompası kazalarını azaltacağı aşikardır!
Timuçin Özsöylev
www.ozsoylev.com
WA:0532-4161387
hemen ara